امتياز موجودات مىدانند . وامتياز وجودات در مراتب طوليه بنقص وكمال وشدت وضعف است ، ولى امتياز در مراتب عرضيه وجودات در اضافه وجود بماهيات است ( كثرت عرضيه عبارت است از كثرت افراد وجود يك مرتبه مثلا در نازلترين مرتبهء طولى وجودات كه شش مرتبه است ) مرتبه وجود مادي است . موجودات فلكى وعناصر وجمادات ونباتات وحيوانات با اينكه همه در يك مرتبه طولى هستند كثرت در عرض مرتبه است كه بوسيلهء اضافه اين مرتبه وجود بماهيات خاصه متكثّر شده‌اند ( رجوع شود به مقاله مصلح در يادنامه ملا صدرا ص 37 ) بنا بر آنچه ذكر شد ، مشائين منكر امكان اختلاف وامتياز بنقص وكمال وشدت ضعف در حقيقت واحده هستند ، در صورتي كه اشراقيين اين امكان را قائل هستند وصدر المتألهين كه در اين مسأله از اشراقيين تبعيت كرده اين قسم امتياز را به دلائل متقن اثبات كرده است . فرق ديگر ميان نظريهء مشائين با اشراقيين در سعة وشمول موضوع علم حضوري است . خلاصه كلام آنكه مشائين علم حضوري را منحصر به علم شيء بذات خود مىدانند ، در صورتي كه اشراقيين علم حضوري را در سه مورد اثبات مىكنند بدين ترتيب : 1 - علم مجرد به ذات خود 2 - علم علت به معلول خود 3 - علم معلول به علت خود . صدر - المتألهين در اين مسأله نظريهء اشراقيين را تأييد كرده وبا برهان اثبات مىكند . اين موضوع را علامه طباطبائى با اين عبارت آورده است : مبحث عاقل ومعقول : درين بحث صدر المتألهين اقسام ادراكات حسّى وخيالي ووهمى وعقلي وخواص آنها را مورد بررسى قرار داده وروشن مىسازد . وضمنا علم را كه به حصولي وحضوري تقسيم مىكند ، بر خلاف مذاق مشائين كه علم حضوري را منحصر به علم شيء به ذات خود مىدانند ، با اشراقيين موافقت كرده وسه قسمش قرار مىدهد : علم مجرد به ذات خود وعلم علت به معلول خود ، وعلم معلول به علت خود . وهمچنين بر خلاف مذاق همهء حكماء نظريهء اتحاد عاقل ومعقول را كه اجمال آن از فرفوريوس صوري ( يكى از تلامذهء أرسطو ) نقل شده تأييد كرده وبطور مشروح اتحاد مدرك را با مدرك خود ( اتحاد